Bakker van der Brug


Bakker van der Brug
© Foto voorblad: Stichting Ut Eigen Gea, gepubliceerd onder de licentie/disclaimer: Met toestemming van de rechthebbende

Bakker Van der Brug in de Midstraat

Meinte van der Brug opende op 12 april 1952 zijn bakkerij met winkel aan de Midstraat in Joure, aangekondigd met een opvallende aanbieding in de Jouster Courant. De bakkerij, herkenbaar aan de klokgevel, bestaat nog steeds, al wordt zij nu gerund door de familie Lenes. Meinte werd in 1919 geboren in Oosterend en leerde het bakkersvak van zijn vader. Later volgde hij de bakkersvakschool in Leeuwarden, waar hij zowel brood- als banketbakker werd. Na zijn huwelijk met Mina vestigde het paar zich in 1945 in Nes, maar daar zagen ze geen toekomst. In 1952 verhuisden ze naar Joure.

Het werk in de bakkerij was zwaar en de dagen begonnen vroeg. Wettelijke regels bepaalden dat er niet voor vijf uur ’s ochtends gebakken mocht worden en dat vers brood pas na tien uur verkocht mocht worden. De politie controleerde dit streng. Het bakproces vergde veel tijd: deeg mengen, rijzen, ovens opstoken en vervolgens brood, banket en roggebrood bakken. Door de lange werkdagen schoot het sociale leven er vaak bij in, al vormden de avonden van de Fryske Krite een welkome afleiding.

Van der Brug had in de beginjaren meerdere venters in dienst, maar door personeelstekorten stopte het venten in de jaren zeventig. De winkel werd enkele keren verbouwd en gemoderniseerd; de woonkamer aan de straatkant verdween om ruimte te maken voor een grotere winkel en etalage. Meinte stond bekend om zijn vakmanschap, vooral in banket. Zijn bruidstaarten, suikerbrood, oranjekoek, hazelnootpunten en sukadekoeken waren geliefd. Rond Sinterklaas en Kerst maakte hij uitgebreide etalages, soms met een miniatuurkerk van suikergoed.

In 1979 droeg de familie de zaak over aan zoon Jan, die er veertien jaar mee doorging. Daarna nam de familie Hallema het bedrijf over en in 2026 de fam. Lenes. Na zijn pensionering wijdde Meinte zich aan tekenen en schilderen, een oude jongensdroom. Hij woonde tot op hoge leeftijd in Joure, waar hij na het overlijden van zijn vrouw Mina in 1999 alleen verder leefde, omringd door zijn schilderijen en enkele kippen in de tuin. Meinte overleed in 2012

Nu iets fijns, nu iets nieuws!

t.g.v. de officiële opening (dus alleen die dag)

250 gr. Goudse moppen en 10 fijne spritskoeken voor fl.1,20….

Met deze aanbieding in de Jouster Courant opende Meinte van der Brug op 12 april 1952 zijn bakkerij met winkel in Joure aan de Midstraat. Nu bijna 75 jaar geleden. De bakkerij en winkel zijn er nog. Per 2026 zwaait de familie Lenes er de scepter. 

Meinte werd in 1919 in Oosterend geboren. Na de lagere school kwam hij bij zijn vader in de bakkerij om het vak te leren. Om zelfstandig bakker te kunnen worden, heb je diploma’s nodig. Dat kon gebeuren op de bakkersvakschool in Leeuwarden. Na verloop van tijd ging ook Meinte naar die school: twee jaar voor broodbakker en een jaar voor banketbakker. Nadat Meinte en Mina in het huwelijksbootje waren gestapt, vestigde het jonge paar zich in een bakkerij in Nes (Dongeradeel). Dat was in 1945. Ze bleven er zes en een half jaar en kregen er twee kinderen. Ze zagen in dat ze daar op den duur geen goed bestaan konden opbouwen. Dat hadden ze goed gezien.

Vroeg opstaan maar de wet...

Het was hard werken in de bakkerij en de winkel. Om half vijf ’s morgens uit de ver en. Op zaterdag zelfs om twee uur in alle vroegte. Het was wettelijk bepaald dat je ’s morgens niet voor vijf uur mocht bakken en dat er voor tien uur geen vers brood verkocht mocht worden. Dit om nachtarbeid tegen te gaan. De politie controleerde dat. Van der Brug herinnert zich dat de politieman Van der Veen hem één keer heeft bekeurd omdat hij na een nogal laat geworden feestje alvast was begonnen in de bakkerij. Slapen lukte in die paar uurtjes toch niet. De napret van het feestje werd door de bekeuring wel enigszins bedorven. Dat wetsartikel bestaat al een aantal jaren niet meer.

Voordat het broodbakproces begon, moest er nog heel wat gebeuren. Het deeg moest gemengd en gewogen worden, het rijzen in de rijskast duurde zo’n drie á vier uur, de oven moest aangezet worden. Daar werden kolen voor gebruikt en later gas. Meng-, afweegmachines en automatische rijskasten maakten het werk wat makkelijker. Na het broodbakken kon de bakker beginnen met het banket, de koek, het roggebrood en andere bakproducten. Het meel kwam uit een meelfabriek (vroeger een molen) in Uithuizermeden en later ook uit Heerenveen. Lange dagen waren het van ’s morgens heel vroeg tot laat in de middag. Dat betekende vroeg naar bed zodat het sociale leven er vaak bij in schoot. Dus weinig samenkomsten in verenigingsverband. Het contact tussen de Jousters bakkers beperkte zich tot een overleg over de vakantieregeling. De avonden van de Fryske Krite vormden daarom bijna de enige ontspanning voor het bakkersechtpaar. 

Een bakkerij doe je niet alleen

In het begin had Van der Brug enkele venters in dienst o.a. in St Nicolaasga. In Joure was het o.a. Van der Heide die er met de venterskar op uit trok. Zij werkten voor een vast loon met provisie van hun verkoop. Op die venterskarren stond eens als reclame: ‘Van der Brugs brood maakt sterk en groot’, maar dat verdween weer omdat de venters daar niet zo gecharmeerd van waren. Ook leverde hij wel bakkerswaren aan losse venters die op eigen risico ventten. Omdat er moeilijk venters te vinden waren was het in de zeventiger jaren afgelopen met het venten of ‘suteljen’. De klanten werd verzocht hun bakkersspullen zelf in de winkel op te komen halen. In de bakkerij had Van der Brug twee medebakkers, in de winkel een winkelmeisje en ook zijn vrouw hielp veel in de winkel. Zijn vrouw deed ook de boekhouding. Een paar verbouwingen maakten o.a. de winkel en de etalage groter en meer bij de tijd. De woonkamer aan de straat werd opgeofferd. Achter de winkel was leefruimte en boven nog een aantal kamers. De gevel verloor helaas aan de top z’n oorspronkelijk aanzien.  

Tijd voor hobby’s?

Tijd voor hobby’s had de bakker niet. Zijn enige hobby was bakken en vooral banket had zijn voorliefde. Veel plezier had hij aan het maken van bruidstaarten. De mooiste had een hoogte van vijf lagen. Speciaal zijn suikerbrood, oranjekoek en hazelnootpunten werden geroemd. Wat wij altijd bijzonder lekker vonden waren zijn sukadekoeken. In de Sinterklaastijd lag er op een grote tafel in de winkel allerlei sinterklaasgoed uitgestald. Zo omstreeks de Kerst maakte hij wel eens een miniatuur kerk van suikergoed voor in de etalage. Een indrukwekkende hoeveelheid prijzen en diploma’s kon hij nog laten zien. Kwaliteit stond immer hoog in z’n vaandel. In 1979 dacht de familie Van der Brug lang genoeg gewerkt te hebben. De opkomst van de supermarkten had het er voor de kleine zelfstandigen niet gemakkelijker opgemaakt. Hun zaak draaide goed maar het was (soms té) hard werken voor wat je er in de portemonnee voor terug zag. Ze deden de zaak over aan hun zoon Jan, één van de vier kinderen die ze hadden. Die hield het na zo’n 14 jaar voor gezien en de familie Hallema de zaak overnam. Op haar beurt gaf die het bedrijf per januari 2026 weer door aan bakker Lenes. Het is van de vele vroegere bakkers nog de enige echte bakker in Joure die z’n brood zelf hier nog bakt. Hoewel bakker Breimer in Joure wel banket maakt, wordt z’n brood in Lemmer gebakken.

Schilderen een jongensdroom

Over de vraag of hij weer bakker zou zijn geworden als hij voor die keuze gesteld zou kunnen worden, moest Van der Brug even denken. Hij antwoordde even later glimlachend: “Ja, as dat kinne soe, mar dan wol mei deselde frou. Sij wie tige saaklik en ik wie foaral fakman. Dat wie in prima kombinaasje”. En daar had hij gelijk aan. In zijn vrij nieuwe woning aan de Kolkstraat spraken we over zijn bakkersverleden van meer dan vijftig jaar. Bij de koffie aten we oranjekoek!  “Ut deselde bakkerij as froeger”, zei Van der Brug er met pretogen bij. Nog steeds prima van smaak. Zijn hobby is nu tekenen en schilderen. Dat was te zien. Er hingen en stonden enkele niet onverdienstelijke voorbeelden van zijn kunnen in z’n woning. Zelfs volgt hij nog schilderles en dat is kras voor een 85-jarige. Eigenlijk een jongensdroom maar in het schilderen en tekenen was in zijn jeugd geen ‘droog brood’ te verdienen, vond zijn vader. Dus dan toch maar liever bakker. Hij woonde tijdens dit interview in 2004 alléén want zijn vrouw Mina van der Brug overleed in 1999. Samen hebben ze nog 20 jaar ‘stil’ in hun nieuwe huis kunnen wonen aan de Kolk…. Buiten in de ren liepen enkele gevederde vrienden van hem rond. "Och, in pear hintsjes der hew ik wol aerdichheid oan", zei Meinte van der Brug. Meinte overleed in 2012.

© Tekst: Freark Ringnalda © Foto voorblad: onbekend, gepubliceerd onder de licentie/disclaimer: onbekend
Lees meer

Gerelateerde informatie


Foto’s



Reageren

Via onderstaand formulier kunt u een reactie achterlaten voor de auteur of de eigenaar van het item. (Stichting Ut eigen Gea)